Het tuberculoseprobleem in België: nog steeds actueel

In het begin van de vorige eeuw vormde tuberculose een ernstig probleem voor de volksgezondheid in België.  Na de tweede wereldoorlog nam de ziekte af onder invloed van verbeterde levensomstandigheden en nieuwe doeltreffende geneesmiddelen. Deze dalende tendens zette zich voort tot einde jaren tachtig maar sinds 1991 is er een vertraging opgetreden in de afname van het aantal nieuwe tuberculosegevallen (zie Figuur 1). Sinds 2006 worden rond 1100 nieuwe tuberculosegevallen per jaar geregistreerd.

Figuur 1.  Nieuwe tuberculosegevallen in België 1980-2010

Een belangrijk deel van de tuberculosegevallen in België (ongeveer 24%) behoort tot de zogenaamde risicogroepen: asielzoekers, mensen zonder wettig verblijf, daklozen en andere personen met een precaire sociale situatie (zie Tabel 1).

Deze groepen vertonen een verhoogd risico op tuberculose. Ze worden echter vaak geconfronteerd met obstakels die de toegang tot de gezondheidszorg belemmeren, zodat ze moeilijk te behandelen zijn. Een zeer regelmatige geneesmiddeleninname gedurende minimum 6 maanden is echter noodzakelijk om tuberculose te genezen. Het merendeel van de onbehandelde patiënten zijn bovendien besmettelijk voor hun omgeving.

De onvoldoende behandelde patiënten verdienen bijzondere aandacht. Ze lopen namelijk het risico om een tuberculose te ontwikkelen waarvan de ziektekiemen resistent geworden zijn aan de standaardgeneesmiddelen. De meest ernstige vorm van resistentie is de multiresistente tuberculose, die zeer moeilijk te behandelen is. Een patiënt met multiresistente tuberculose moet behandeld worden met tweedelijnsgeneesmiddelen. Deze zijn duur en niet erg doeltreffend, ze vertonen veel nevenwerkingen en sommige zijn niet beschikbaar in België. Bovendien moet de behandeling met ettelijke maanden verlengd worden. In België lijden 1 à 2 % van de tuberculosegevallen aan multiresistente tuberculose.

Patiënten met multiresistente tuberculose kunnen hun omgeving besmetten met multiresistente kiemen. Experts in de volksgezondheid beschouwen dit als een ware tijdbom,  want de personen die vandaag geïnfecteerd worden zullen morgen een reservoir van multiresistente tuberculose vormen.

Meer gedetailleerde gegevens over tuberculose in België vindt u in de jaarlijkse epidemiologische rapporten van de VRGT.